ในวิชาสุขศึกษาชั้นป.4 มีเรื่องเกี่ยวกับ "ระบบการเคลื่อนไหวและโครงสร้างของร่างกายมนุษย์" แต่เนื้อหาในหนังสือเรียน เท่าที่ผมเปิดดู จะเน้นให้เด็กจำเป็น Keywords สำหรับเอาไปทำข้อสอบมากกว่า จะทำให้เข้าใจการทำงานของระบบ ...

การเรียนเฉพาะเนื้อหาในหนังสือแต่เพียงอย่างเดียว ทำให้มองไม่เห็นภาพรวมของการทำงานทั้งระบบ ยากที่จะเชื่อมโยง ... เช่น เรารู้ว่า กล้ามเนื้อทำงานด้วยการ "หด" และ "คลายตัว" แต่การหดตัวของกล้ามเนื้อจะทำให้แขนเราพับได้อย่างไร? มันไปยึดกับกระดูกตรงไหน?

ฉะนั้น ผมก็เลยหากิจกรรมเสริมมาเล่นกับลูก เพราะ "ระบบการเคลื่อนไหวและโครงสร้างของร่างกายมนุษย์" เป็นพื้นฐานที่สำคัญ ต้องทำความเข้าใจ ไม่ใช่จำไปสอบอย่างเดียว ...

กิจกรรมแรก "กระดูกช่วยพยุงร่างกายได้อย่างไร"

กระดูกทำหน้าที่หลายอย่าง กระโหลกและซี่โครง ช่วยปกป้องอวัยวะสำคัญ อย่าง สมองและหัวใจ ไขกระดูกทำหน้าที่ผลิตเม็ดเลือดแดง และที่สำคัญที่สุดคือ "เป็นโครงสร้างให้กับร่างกาย" ทำให้เราทรงตัวได้ เป็นแกนสำหรับการเคลื่อนไหว

ผมคิดว่าวิธีง่ายๆ ที่จะอธิบายเรื่องนี้ได้ คืออาศัยวิชาศิลปะ ... ถ้าปั้นดินน้ำมันบ่อยๆ จะรู้ว่าถ้าปั้นอะไรยาวๆ มันจะทรงตัวยาก มักจะงอพับไปตามแรงโน้มถ่วงของโลกเสมอ วิธีแก้คือหาอะไรมาเป็นแกน จะทำให้ดินน้ำมันคงรูปร่างอยู่ได้ ซึ่งกระดูกของเราก็ทำหน้าที่เดียว

กิจกรรมที่ 2 "แผนที่โครงกระดูก"

กระดูกของคนเรามี 206 ชิ้น แต่ชิ้นใหญ่ๆ (เรียกรวมๆ กันได้) มีไม่เยอะ สามารถคลำเจอได้ตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ถ้าจำได้จะเข้าใจโครงสร้างของมุนษย์

กิจกรรมที่ 3 "รู้จักกล้ามเนื้อจากอาหาร"

เวลาพูดถึง กระดูก กล้ามเนื้อ ให้เด็กๆ ฟัง ... ส่วนใหญ่ก็มักจะนึกถึง "ผี" หรือ รูปประกอบในหนังสือที่คล้ายผี พาลไม่อยากรู้ ไม่อยากพูดถึงเอาซะงั้น ... วิธีแก้ของผมคือ ชี้ให้เห็นว่า จริงๆ แล้วมันใกล้ตัวมากแค่ไหน? เรากินกล้ามเนื้อและกระดูกกันเป็นปกติแทบวัน และต้มเลือดหมู ก็แบบฝึกหัดที่ดี ที่จะให้เขาแยกชนิดของกล้ามเนื้อ

กิจกรรมที่ 4 "ทำแบบจำลองการทำงานร่วมกันของกระดูก ข้อต่อและกล้ามเนื้อ"

อันนี้ได้แรงบันดาลใจมาจาก หุ่นชัก หรือหนังตะลุง ครับ ... ใช้หนังสติ๊กแทนเชือก เพราะมันมีสีแดงและเวลาเอารวมกันหลายๆ เส้น มันดูคล้ายกล้ามเนื้อมาก และที่ต้องมีหนังสติ๊กสองด้านเพราะ กล้ามเนื้อมันดึงได้อย่างเดียว ออกแรงดันไม่ได้ ต้องมีกล้ามเนื้ออีกด้านมาดึงกลับ

ยังมีกิจกรรมเกี่ยวกับกระดูกและกล้ามเนื้อ อื่นๆ อีก เช่น ถ้าเราเคี่ยวน้ำซุปกระดูกหมู แล้วเอาไปแช่เย็นจะเห็นว่า มันจะกลายเป็นวุ้น เพราะ คอลลาเจน ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญในกระดูกจะละลายออกมา ... หรือไปทัศนศึกษาที่พิพิธภัณฑ์ ... ฯลฯ